Σοφία Χατζηδημητρίου Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια, B.Sc., Pg. Cert., Pg. Dip., M. Clin. Sc. Μέλος της EFPP (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας   www.efpp.org) ΤHΛ: 210 7294032, 6936 494450     e-mail: sophia_chatzidimitriou@yahoo.com

Σκρέκας Γιώργος MD, ISS, EAES Χειρουργός - Λαπαροενδοσκόπος. FH Sp Registrar St' Marys Hospital, London. Δ/ντης Χειρουργικής Μονάδας Παχυσαρκίας ΙΑΣΩ GENERAL. www.skrekas.net. ΤΗΛ: 210 7484185-8 & 6939 193 876. 

 

Ο ρόλος της ψυχοθεραπείας.

Η πολυσύνθετη εικόνα που έχουμε γύρω από την αιτιολογία της παχυσαρκίας καλεί για μια πιο σφαιρική προσέγγιση όσον αφορά στη θεραπεία της. Πολλές επιστημονικές έρευνες υποστηρίζουν ότι πέραν κάποιας γενετικής προδιάθεσης, το περιβάλλον και οι ψυχοκοινωνικές του προεκτάσεις παίζουν καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη αλλά και στη θεραπευτική αποκατάσταση της νοσογόνου παχυσαρκίας. Για παράδειγμα, φαίνεται πως ο στιγματισμός από το ευρύτερο κοινωνικό αλλά και το στενότερο συγγενικό περιβάλλον ενισχύει την αρνητική εικόνα του εαυτού του παχύσαρκου ατόμου και συμβάλλει σε έναν αρνητικό φαύλο κύκλο, όπου η πολυφαγία χρησιμοποιείται ως διέξοδος στο πρόβλημα το οποίο αρχικά προκαλεί. Το φαγητό σαν συνήθεια ή τρόπος διαχείρισης συναισθημάτων καταλαμβάνει ένα μεγάλο μέρος της καθημερινότητας του παχύσαρκου ατόμου και λειτουργεί και σαν άλλοθι για βαθύτερα ψυχολογικά προβλήματα, ή σαν μέσον αποφυγής επώδυνων συναισθημάτων.  

Η παχυσαρκία απειλεί πρώτα απ όλα τη σωματική υγεία του ατόμου και σε δεύτερο λόγο το ωθεί σε μεγάλους συμβιβασμούς στην καθημερινότητα, στον ψυχισμό και στις διαπροσωπικές του σχέσεις. Το περιβάλλον του παχύσαρκου διαμορφώνεται σύμφωνα με τη νόσο ενώ υπάρχουν ισορροπίες που όσο παθολογικές και να είναι, δεν παύουν να πιέζουν για τη διατήρησή τους. Με άλλα λόγια, πολλές φορές το παχύσαρκο άτομο ενδόμυχα φοβάται να διαταράξει τις γνώριμες συνθήκες της ζωής του. Όσο λοιπόν επιθυμητή και να είναι μια ριζική αλλαγή - εξωτερική και εσωτερική για τον ασθενή - δεν παύει να απειλεί τις υπάρχουσες ισορροπίες της ζωής του. Συνεπώς, όταν μιλάμε για αντιμετώπιση της νόσου, καλό είναι να συμπεριλαμβάνουμε στην προσέγγισή μας όλες τις σχετικές παραμέτρους. Ένας μεγάλος αριθμός ερευνών υποδεικνύουν ότι η ψυχολογική υποστήριξη σε συνδυασμό με τις κατάλληλες ιατρικές οδηγίες και παρεμβάσεις συνεισφέρει σημαντικά στην επίτευξη του στόχου, αλλά και στη διατήρηση της απώλειας βάρους. Σε μία θεραπευτική σχέση - ομαδική ή δυαδική - το άτομο έχει την ευκαιρία να διερευνήσει σε βάθος τις ψυχοκοινωνικές προεκτάσεις της νόσου του και απαλλαγμένο από τα συναισθήματα ενοχών και το γνωστό κοινωνικό στιγματισμό να βοηθηθεί αντλώντας από τον δικό του πλούτο ψυχικών δυνάμεων, με τη σωστή πάντα καθοδήγηση, στο να επεξεργασθεί τις δυσκολίες που το εμποδίζουν να λειτουργήσει ικανοποιητικά και αυτόνομα και να βρει τη δύναμη να επιφέρει μεγάλες αλλαγές στην υγεία και στην ζωή του. Σε μια περίοδο τέτοιων μεγάλων αλλαγών και συναισθηματικών προκλήσεων ο ψυχοθεραπευτής είναι εκεί να προσφέρει το ουδέτερο και εμπιστευτικό περιβάλλον και τη γνώση του στο άτομο που τα χρειάζεται. Ορισμένες βραχυθεραπευτικές τεχνικές όπως η γνωσιακή – συμπεριφορική θεραπεία, στοχεύουν στο να ενισχύσουν τη σωστή συμπεριφορά γύρω από το φαγητό και να αποθαρρύνουν τα επεισόδια υπερφαγίας. Η διάρκεια της θεραπείας των διαταραχών της διατροφής ειναι περίπου 20 συνεδρίες. Ωστόσο σε περιπτώσεις που υπάρχουν και άλλες δυσκολίες μπορεί να χρειαστούν 30-40 συνεδρίες. Είναι σημαντικό να τονίσουμε οτι παρόλες τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές η κάθε περίπτωση είναι μοναδική και ο αριθμός των συνεδριών αποφασίζεται μαζί με τη ψυχολόγο στην αρχική εκτίμηση. 

Οι δύο πιό γνωστές ψυχογενείς διαταραχές πρόσληψης τροφής.

Βουλιμία: Δίνουμε αυτή τη διάγνωση όταν το άτομο από τη μια καταναλώνει υπερβολικά μεγάλες ποσότητες φαγητού και ταυτόχρονα προσπαθεί να ελέγξει το βάρος του με το να κάνει κατάχρηση φαρμάκων ή εντατική άσκηση. ΄Ενα άλλο χαρακτηριστικό της βουλιμίας είναι η πρόκληση εμετών με σκοπό να απαλλαγεί κανείς από το φαγητό. 

Επεισοδιακή Υπερφαγία (ΕΥ): Η βουλιμία διαφέρει από τη ΕΥ στην προσπάθεια που κάνει το άτομο να ελέγξει το βάρος του. Έτσι οι άνθρωποι με ΕΥ διακρίνονται απο την καταναγκαστική κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων φαγητού για μέρες χωρίς όμως να καταφεύγουν σε ακραίες τεχνικές ελέγχου του βάρους τους. Έτσι ένα μεγάλο ποσοστό είναι υπέρβαροι. Τα άτομα αυτά φαίνεται να σιχαίνονται το σώμα τους και να παρουσίαζουν συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους σε μεγαλύτερο βαθμό συγκριτικά με άτομα του ιδίου βάρους τα οποία δεν έχουν προβλήματα παθολογικής υπερφαγίας.

Οι συχνότεροι λόγοι για τους οποίους οι πασχοντες από παχυσαρκία, αποφεύγουν να ζητήσουν ψυχιατρική βοήθεια.

Ντροπή και ενοχές λόγω της υποτιθέμενης έλλειψης αυτοκυριαρχίας.
Άγνοια για τη σοβαρότητα και τις ψυχολογικές συνέπειες του προβλήματος.
Λανθασμένες επιρροές απο το περιβάλλον που υποβαθμίζουν την ανάγκη για ιατρική   βοήθεια (π.χ. «όλα είναι στο μυαλό σου»).
Λανθασμένες ιατρικές συμβουλές απο έλλειψη σχετικής εμπειρίας. Για παράδειγμα η επίμονη προτροπή για δίαιτα σε παχύσαρκα άτομα με βουλιμία είναι τελείως ανεδαφική ως θεραπεία και επιδεινώνει το πρόβλημα.
Οικονομικές δυσκολίες.
Αρνητισμός στην ψυχοθεραπευτική παρέμβαση.

Μερικές φορές μπορεί να χρειαστεί ψυχοθεραπευτική παρέμβαση ολόκληρη η οικογένεια και το περιβάλλον, ώστε να διευκολυνθεί η πορεία του ατόμου προς την ανεξαρτητοποίηση και την αυτονομία. Η ομαδική θεραπεία δίνει περαιτέρω την ευκαιρία κανείς να μοιραστεί παρόμοιες ανησυχίες με συμπάσχοντες αλλά και να αντλήσει κουράγιο από τη συλλογική προσπάθεια όπως και γνώση από την εμπειρία των συνανθρώπων του. Για όσους δεν είναι έτοιμοι να μοιραστούν, η εχεμύθεια της προσωπικής επαφής σε μία ατομική θεραπεία δίνει την ευκαιρία να διερευνηθούν πιο προσωπικά συναισθήματα. Τις περισσότερες φορές τα άτομα που πάσχουν από διαταραχές της διατροφής έχουν ανάμεικτα συναισθήματα σχετικά με την αλλαγή. Η απόφαση να δώσει κανείς σφαιρική απάντηση στην πολύπλοκη νόσο της παχυσαρκίας εγγυάται όχι μόνο καλύτερα αλλά και πιο μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Ωστόσο είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι καμία θεραπεία δεν θα είναι αποτελεσματική αν δεν θέλουμε να αλλάξουμε και άν δεν καταβάλουμε μεγάλη προσπάθεια. 


Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα. 

Ορισμένα αντικαταθλιπτικά φάρμακα και κυρίως η Fluoxetine (Ladose) θεωρείται ότι προσφέρουν κάποια βοήθεια στις ψυχογενείς διαταραχές της διατροφικής συμπεριφοράς μειώνοντας τα επεισόδια υπερφαγίας. Ωστόσο τα αποτελέσματα της αντικαταθλιπτικής αγωγής είναι αμφιλεγόμενα, επειδή οι περισσότεροι ασθενείς υποτροπιάζουν γρήγορα. Η έλλειψη αποτελεσματικότητας της φαρμακευτικής θεραπείας και η άρνηση των ασθενών να δεχτούν τα φάρμακα σαν μοναδική θεραπεία για το πρόβλημά τους (Leitenberg et.al.1992) μας οδηγεί συνήθως αναγκαστικά στην ψυχοθεραπεία.  

Ψυχοθεραπεία. Τι επίδραση θα έχει στο βάρος σας;

Όσον αφορά το πρόβλημα της βουλιμίας δεν περιμένουμε με την ψυχοθεραπεία κάποια σημαντική αλλαγή στο βάρος. Τα άτομα που πάσχουν από βουλιμία συνήθως καταφέρνουν να διατηρούν το βάρος τους υπό έλεγχο. Αντίθετα τα άτομα με επεισοδιακή υπερφαγία είναι συνήθως παχύσαρκα αλλά δεν αξίζει να προσπαθήσουν να χάσουν βάρος αν δεν αλλάξουν πρώτα τη σχέση τους με το φαγητό. 

 

 

 

© 2003-2005 goMED Ltd. All rights reserved.